LADDERKLOK “SHAKU-DOKEI” MET SLAGWERK Ca. 1820 Japan

Wandklokken

M&R131a

LADDERKLOK “SHAKU-DOKEI” MET SLAGWERK
Circa 1820
Japan

Uurwerk
Deze ladderklok ”shaku-dokei” heeft een messing platine-uurwerk op spillegang met balans. De messing voorplatine is voorzien van decoratief ajourgezaagde chrysantmotieven. Tevens bevindt zich hier het opwindstaafje voor het gaandwerk. Op de twee hoeken aan de voorzijde van het uurwerk zijn twee geprofileerde messing pilaartjes geplaatst. Het gaandwerk wordt aangedreven door een gewicht, dat tevens het slagwerk is. Het slagwerk slaat de hele en halve Japanse uren. Als het slagwerk naar boven is gedraaid kan men het slagwerk opwinden met het opwindgat dat aan de bovenzijde van de ladder is geplaatst.

Wijzerplaat
De houten wijzerplaat is voorzien van 13 verschuifbare, messing ‘toki’s’ voor de uuraanduiding. De toki’s zijn gegraveerd en ingelakt. De Japanse tekens op de toki’s stellen de volgende getallen voor, van boven naar bene¬den: 6, 5, 4, 9, 8, 7, 6, 5, 4, 9, 8, 7, 6. De 12 messing toki’s tussen de uurcijfers dienen voor de halfuur-aanduiding. De decoratief ajourgezaagde messing wijzer schuift aan de linkerzijde langs de toki’s van boven naar beneden. Het wijzertje is bevestigd aan het slagwerk. Naast de toki’s aan de rechterzijde is een messing liniaal aangebracht zodat de toki’s gelijkmatig verschoven kunnen worden.

Kast
De gehele kast van deze ladderklok is vervaardigd van het geaderde Japanse shitan hout (rozenhout). De beide zijkanten naast het uurwerk zijn net als de voorzijde voorzien van een venster, waardoor het uurwerk zichtbaar is. Aan beide zijden zijn ajourgezaagde en gegraveerde versieringen in chrysantmotief als klankgaten voor de bel aangebracht. Om de klok op te winden en op tijd te zetten dient men de voorzijde omhoog te schuiven. Onder in de kast is een kleine lade geplaatst waar de opwind-sleutel zich in bevindt.
Loopduur 1 dag

Hoogte     51.5 cm
Breedte         8 cm
Diepte        7.5 cm

Literatuur
– W. Brandes, Alte Japanische Uhren (E16).
– N.H.N. Mody, Japanese clocks (E17).

Japanse tijd
De Japanse tijdmeting verschilt in grote mate van de Westerse tijdmeting. In plaats van een uur als vaste waarde te nemen verschilt in Japan de lengte van een uur, toki genaamd, naar de lengte van de dag en de nacht. De dag en de nacht zijn beide ingedeeld in 6 toki, die van zonsopgang tot zonsondergang en van zonsondergang tot zonsopgang gerekend worden. In de zomer zijn de dagen langer dan de nachten en duurt dientengevolge een toki overdag ook langer dan ‘s nachts.
In de winter werkt dit andersom.
Om deze reden zijn er Japanse klokken met verschuifbare plaatjes, zodat de lengte van de toki verandert kan worden. Tevens zijn er klokken waarbij de cijferring vastzit, maar waarbij het tikgetal van de klok te veranderen is door de gewichtjes van de waag te verplaatsen, zodat de klok langzamer of sneller gaat lopen. Dit komt voor bij de oudere klokken.
De cijfers van de klok lopen van 9 naar 4. In Japan was het cijfer 9 heilig.
Elke toki, 12 in totaal, had ook een eigen teken van de dierenriem die ook wel werden afgebeeld op een cijferring rondom de gewone cijferring.

Lees meer Neem contact op